Kablo üretiminde yüzeyde iz ve çizikler, çap toleransındaki sapmalar ya da beklenmedik hurda artışı çoğu zaman “üretimin doğal sonucu” olarak kabul edilir. Oysa bu sorunların önemli bir kısmının kaynağı, hattın en az dikkat çeken parçalarından birindedir: caterpillar (tırtıl) çekici kayışları.
Caterpillar kayışları, kabloyu hat boyunca sabit bir kuvvet ve hızla çeker. Kabloyla doğrudan temas ettikleri için kauçuk kalitesi, sertliği, boy toleransı ve kord yapısı, üretilen kablonun kalitesini doğrudan etkiler. Bu yazıda, uygun olmayan bir caterpillar kayışının hangi sorunlara yol açtığını ve doğru kayışı seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini ele alıyoruz.
Kablo üretiminde sık karşılaşılan sorunlar
Aşağıdaki sorunlar genellikle proses ayarlarına veya hammaddeye bağlanır. Ancak birçoğu, doğrudan caterpillar kayışının kalitesiyle ilişkilidir.
Yüzey hataları
- İz, çizik, baskı izi ve parlaklık farkları
- Ezilme ve yüzey deformasyonları
Kablo deformasyonları
- Dış çap tolerans farkı ve ovalleşme
- İzolasyon kalınlığında farklılıklar
- Ürün ağırlığında sapmalar
Kalite hataları
- Metraj hataları
- Mekanik ve elektriksel performans sapmaları
- Hurda miktarında artış
Uygun olmayan bir caterpillar kayışı hangi sorunlara yol açar?
Kablo kalitesini olumsuz etkileyen kayış kaynaklı sorunlar dört ana başlıkta toplanır.
1. Kalitesiz kauçuk yüzey ve uygun olmayan kauçuk bileşimi
İyi bir caterpillar kayışı doğal kauçuktan, homojen ve formüle edilmiş bileşenlerle üretilmelidir. Geri dönüşüm kauçuk ya da formüle edilmemiş kauçuk kullanıldığında kayışın içinde sert partiküller bulunur, yüzeyde ise çapak ve mikro çatlaklar oluşur. Bunun sonuçları şunlardır:
- Özellikle XLPE, PE, PVC ve LSZH kaplı kablolarda çizik, ezilme, lokal incelme ve mikro yırtıklar oluşur.
- Bu hasarlar kablonun içine nem girmesine, UV hassasiyetine ve kimyasal penetrasyona zemin hazırlar.
- Çekme kuvveti eşit dağılmaz. Bazı bölgelerde lokal baskı oluşur ve kaplama ile izolasyon zarar görür.
- Orta gerilim ve fiber optik kablolarda kritik kalite hatalarına yol açar.
2. Homojen olmayan kauçuk sertlik değerleri
İyi bir kayışın alt ve üst sertlik değerleri belirlenmiş olmalı ve bileşimi sapmaya yer bırakmayacak şekilde formüle edilmelidir. Geri dönüşüm kauçuktan üretilen ve sertliği laboratuvarda kontrol edilmeyen kayışlarda şunlar görülür:
- Çekiş hızında dalgalanma oluşur.
- Kayışın bazı bölgelerinde hızlı aşınma ve kırılmalar görülür.
- Kablo üzerinde ezilme, ovalleşme ve iç tellerde incelme meydana gelir.
- Kablo çapı, izolasyon kalınlığı ve ürün ağırlığı gibi kalite değerleri sapar.
3. Boy ve kalınlık tolerans farklılıkları
Kablo üretiminde kullanılan caterpillar kayışlarında boy toleransı %0,5’i geçmemelidir. Bu değer ancak iki kayışın aynı kalıptan, birlikte ve sonsuz (eksiz) üretim yöntemiyle üretilmesiyle yakalanabilir. Ekli ya da tek tek üretilen kayışlarda bu hassasiyete ulaşmak neredeyse imkânsızdır. Boy toleransındaki farklar:
- Çekiş hızında dalgalanmaya neden olarak kablo çapını ve izolasyon kalınlığını etkiler.
- İletkende uzama, büküm bozulması ve iç yapıda stres yaratır.
- Kopmaları, tolerans dışı ürünleri ve müşteri şikâyetlerini artırır.
- Kablo üzerinde çizik, iz, baskı izi ve yazı deformasyonlarına sebep olur.
4. Uygun olmayan kord kullanımı
Caterpillar kayışında kullanılan kord, kayışın yüksek çekme kuvvetlerinde uzamasını ve kopmasını engelleyecek şekilde sonsuz ve kauçuk içinde korunaklı olmalıdır. Ekli, uzama katsayısı yüksek ya da kayış kenarından görünen kordlar şu sorunlara yol açar:
- Çekiş hızında dalgalanma ve kayışta hızlı deformasyon.
- Kayış kenarlarında oluşan çapaklar nedeniyle kordun hızla işlevini yitirmesi.
- Hızlı uzama nedeniyle çekişin bozulması ve üretim verimliliğinin düşmesi.
- Ani ve plansız kopmalar nedeniyle üretimin durması.
- Kayış ömrünün ciddi şekilde kısalması.
Küçük bir parça, büyük bir risk
Caterpillar kayışı, hattın “sıradan bir parçası” gibi görülebilir. Ancak kalitesiz bir kayış, kablo hattına yerleştirilmiş küçük bir saatli bomba gibidir. Sorun hemen ortaya çıkmaz. Genellikle en beklenmedik anda ve en maliyetli şekilde kendini gösterir. Kayış kaynaklı sorunların sahada en sık görülen belirtileri şunlardır:
- Kablo yüzeyinde parlama veya matlaşma
- Ezilme
- Spiral izler ve renk verme
- Çap toleranslarında değişiklikler
- İzolasyon testlerinde zayıflama
- Fiber optik kablolarda OTDR kayıplarında artış
- Hurda miktarında artış
- Tahmin edilemeyen, ani kayış kopmaları
- Üretim planında aksamalar
Çözüm: Doğru üretilmiş, eksiz bir caterpillar kayışı
Kablo kalitesini güvence altına almak için caterpillar kayışında aranması gereken özellikler şunlardır:
- Doğal kauçuktan üretilmiş olması
- Kontrollü ve homojen sertlik değeri
- Düşük ve stabil sürtünme katsayısı
- Sertifikalı çekme dayanımı değeri
- Homojen vulkanizasyonla üretilmiş olması
- Düşük partikül bırakımı
- Yükü kayışın tamamına eşit şekilde dağıtması
- Ani ve beklenmedik kopmalara karşı dayanıklılık
RR Endless EnergyGrip: Eksiz, sonsuz ve kevlar kordlu kayışlar
Merkobelt PowerStar olarak, İtalyan RR Endless (Riva Renzo) tarafından dünyanın en ileri üretim teknolojileriyle üretilen eksiz, sonsuz ve kevlar kordlu EnergyGrip kablo çekme kayışlarını sunuyoruz. Hiçbir yapıştırma ya da ek içermeyen bu kayışlarla, kablo üretiminizin sorunsuz ve kaliteli şekilde sürmesine katkı sağlamaktan mutluluk duyuyoruz.
Hattınız için doğru caterpillar kayışını birlikte belirlemek isterseniz teknik ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.